Ons Korea

Onderwijsprogramma Alles Tonen / Ges / De Koreaanse oorlog / De nasleep

De nasleep

Zuid Korea

De afspraak van de wapenstilstand hield ook in dat er een demarcatielijn tussen Noord- en Zuid-Korea zou komen die ongeveer overeenkwam met de linies zoals deze tijdens de laatste gevechten was ontstaan. Het bleek uiteindelijk maar een klein verschil te zijn met de grenzen van voor de oorlog.

Drie dagen na de wapenstilstand trokken alle partijen zich twee kilometer terug van deze afgesproken lijn om een gedemilitariseerde zone te maken. De afspraak was ook dat alle partijen geen extra troepen zouden installeren, anders dan vervanging van de bestaande troepen. Om te controleren of iedereen zich aan de afspraken hield, werden er gelijke aantallen officieren van zowel de VN/Zuid-Koreaanse eenheden als van de Noord-Koreaanse eenheden toegestaan voor toezicht. Deze commissie werd ondersteund door een neutrale commissie van toezichthouders uit Zweden, Zwitserland, Tsjecho-Slowakije en Polen. Vertegenwoordigers van deze landen werden aangevuld met vertegenwoordigers uit India die moesten zorgen voor arbitrage. Tevens verzorgde deze vertegenwoordiging het toezicht op het repatriëren van de krijgsgevangenen. Als laatste voorziening van de wapenstilstand was er een conferentie van de strijdende partijen om tot een oplossing te komen van de gehele Koreaanse kwestie.

Op 6 september 1953 werden alle krijgsgevangenen, als ze dat wilden, uitgewisseld. Ondanks dat de krijgsgevangenen relatief goed behandeld werden in de VN kampen vochten ze bitter onder elkaar tussen voorstanders van het communisme en de tegenstanders. Het blijkt dat dit vrij normaal was in de Noord-Koreaanse krijgsgevangenenkampen, om de krijgsgevangenen te onderwerpen aan een stevig indoctrinatieprogramma om ze zover te krijgen dat ze zich negatief uitlieten over de VN. Menig voormalig VN krijgsgevangene werd benaderd om op deze manier mee te werken. Echter werden er maar weinig krijgsgevangenen veroordeeld voor hun medewerking aan de Noord-Koreanen.

Op 1 februari 1954 werd de VN-repatriatiecommissie opgeheven, omdat alle krijgsgevangenen die niet gerepatrieerd wilden worden uiteindelijk als burgers een eigen land van repatriatie mochten kiezen.

De aandacht verschoof nu naar Genève in Zwitserland. Hier werd de politieke conferentie gehouden zoals deze was overeengekomen in de wapenstilstand. Deze conferentie begon op 26 april 1954. Vanaf het begin zaten de gesprekken in een impasse. De vertegenwoordigers van de VN wilden een hereniging van Korea door verkiezingen te houden onder toezicht van de VN. De Noord-Koreanen weigerden de autoriteit van de VN om dit af te dwingen. De conferentie werd afgesloten op 15 juni zonder resultaat. Het leidde er toe dat Korea verdeeld bleef langs de vooroorlogse grenzen. Het enige wat de conferentie opleverde, was de bevestiging van de vooroorlogse tegenstellingen tussen de twee Koreaanse regeringen.

Zuid-Korea had nu een sterk vergroot en verbeterd leger en werd door de Verenigde Staten economisch en militair gesteund. In 1954 werd het gezamenlijk verdedigingsverdrag getekend tussen Zuid-Korea en de Verenigde Staten. Het Amerikaanse 8e leger, gereduceerd tot twee divisies, zou in Zuid-Korea blijven.

De impact van de Koreaanse oorlog ging veel verder dan Korea zelf. Ondanks de kritiek op de wapenstilstand, met name diegenen die het eens waren met generaal MacArthur dat er geen alternatief was voor een overwinning, bleef de VN bij het principe dat er altijd verzet moest zijn tegen gewapende onderdrukking. Het is waar dat de VN in juni 1950 in staat bleek om een strijdmacht samen te stellen onder hun vlag. Ondanks het vetorecht van de Sovjet-Unie dat uitgesproken had kunnen worden. Dit succes sterkte de VN in de mogelijkheden om de vrede te herstellen in de wereld met behulp van militaire middelen.

Voor China had de oorlog een aantal voordelen. Het behield Noord-Korea als bufferstaat aan zijn grenzen. De steun van de Sovjet-Unie had het Chinese leger en luchtmacht aanzienlijk versterkt en verbeterd en dat gaf China een meer gespierde positie aan het einde van de oorlog. Ondanks de grote verliezen had China aan respect gewonnen en was het nu toch een natie waarmee rekening gehouden moest worden in Azië maar ook in de wereld.

Voor de Verenigde Staten bracht de oorlog een belangrijke verandering in zijn strategie van ‘containment’ tegen de Sovjet-Unie. In plaats van te vertrouwen op economische en politieke middelen, gesteund door een kleine nucleaire afstraffingsmacht, gingen ze daarnaast meer nadruk leggen op militaire middelen en aanwezigheid. Ondanks dat president Eisenhower doorging met het verminderen van de militaire uitgaven na de Koreaanse oorlog waren de strijdkrachten van de Verenigde Staten veel groter dan dat ze waren in 1950. Ze bezaten veel meer krachtige nucleaire wapens en waren verzekerd van voldoende manschappen. Dat leidde er toe dat ze niet meer vertrouwden op een soort van Tweede Wereldoorlog dienstplichtigensysteem, maar gingen naar een staand en beschikbaar beroepsleger dat snel inzetbaar was. De aanwezigheid van Amerikaanse soldaten en adviseurs liet zich duidelijk merken in de wereld. Niet alleen in Europa en Zuid-Korea, maar ook in Zuid-Vietnam om steun te verlenen aan de nieuwe republiek Vietnam. Maar hier begint een nieuw hoofdstuk van de Koude Oorlog. Inmiddels is de Koude Oorlog sinds 1991 afgelopen, echter niet voor het Koreaanse schiereiland. De wapenstilstand mag dan wel getekend zijn in 1953, maar er is nooit vrede gesloten en de tweedeling blijft bestaan.

Nog steeds staan er soldaten aan de demarcatiezone ongeveer in het midden van Korea om Noord-Korea van Zuid-Korea te scheiden. Met grote regelmaat zijn er nieuwsberichten van kleine en wat grotere incidenten en leeft de Koreaanse oorlog sterk door in het gewone leven van de Koreaanse burgers. Het ziet er niet naar uit, in het begin van de 21e eeuw, dat deze situatie snel zal worden beëindigd.